NASA's Roman Space Telescope ziet voor het eerst sterlicht

NASA's Nancy Grace Roman Space Telescope heeft voor het eerst sterlicht gezien. Gizmodo, die over deze mijlpaal rapporteerde, beschrijft Roman als een observatorium van 4 miljard dollar en plaatst het naast Hubble en Webb als de ogen van de aarde in de ruimte. De eerste waarneming is een belangrijke mijlpaal en geeft wetenschappers een ander krachtig instrument om het universum te bestuderen; een instrument dat uiteindelijk mogelijk ons begrip zal vormen van hoe sterrenstelsels ontstaan en of er leven buiten de aarde bestaat. Gizmodo merkt op dat de telescoop 4 miljard dollar kostte om te ontwikkelen en te lanceren, een investering die aangeeft hoeveel er van het project wordt verwacht. Het rapport stelt dat Roman zal blijven opereren naast Hubble en Webb, waarbij wordt verwacht dat de volgende ontdekkingen meer licht zullen werpen op de mysteries van het universum.

Wat de telescoop met die investering gaat doen, wordt nog uitgewerkt, in zeer letterlijke zin. NASA heeft de 300-megapixel camera van Roman geactiveerd en de eerste testbeelden ontvangen, die momenteel nog niet scherp zijn. Boing Boing meldt dat de onscherpte hoort bij het proces van testen en kalibreren en niet te wijten is aan een defect in de hardware, en dat deze beelden een stap zijn in het voorbereiden van de telescoop op zijn wetenschappelijke missie.

De camera werkt, ook als het beeld dat nog niet doet

Het doel van de kalibratie is de missie die daarop volgt. Boing Boing meldt dat het doel van Roman is om beelden van hoge kwaliteit vast te leggen om ontdekkingen over planeten en donkere energie te ondersteunen. De kosmische surveys zijn ontworpen om nieuwe informatie te vinden over planeten buiten ons zonnestelsel en om de structuur en verdeling van materie in het kosmos in kaart te brengen. Het resultaat zal, volgens dat rapport, een breed en scherp beeld van het universum zijn; een nieuwe bron voor diverse wetenschappelijke studies in plaats van een enkel experiment. De formulering van Gizmodo voegt het langetermijnperspectief toe: de ontdekkingen zouden een nieuw begrip van sterrenstelselvorming kunnen bevatten en invloed kunnen hebben op de mogelijkheid van leven buiten de aarde, waarbij verwacht wordt dat Roman naast Hubble en Webb zal blijven opereren.

22 jaar brandstof, als de schattingen kloppen

Er is ook tijd over. ScienceDaily meldt dat Roman mogelijk nu genoeg brandstof heeft voor minstens 22 jaar wetenschap, meer dan het dubbele van de oorspronkelijke ontwerplevensduur van 10 jaar. Volgens dat rapport zijn er drie redenen voor dit overschot: een extreem precieze koerscorrectie, extra brandstof die bij de lancering was meegegeven en aanvullende verwachte besparingen. Er is geen specifieke einddatum voor de missie aangekondigd.

Een missie die is gebouwd voor surveys profiteert van extra tijd. Hoe langer Roman opereert, hoe meer hemel hij kan bestrijken en hoe groter de kansen om zeldzame gebeurtenissen vast te leggen, hoewel de beschikbare berichtgeving geen specifieke doelen of een schema noemt voor wat er nu volgt. Het verslag van ScienceDaily is voorzichtig op dat punt: de telescoop zou het universum decennialang kunnen blijven bestuderen, maar er is geen specifieke einddatum voor de exploitatie aangekondigd.

Dezelfde week, elders in de lucht

Het 'first light' van Roman was niet het enige astronomische nieuws van de afgelopen dagen, en de andere items helpen verklaren waarom langdurige surveys belangrijk zijn.

Space.com meldt dat de James Webb Space Telescope water heeft gevonden nabij Sagittarius A*, ons dichtstbijzijnde supermassieve zwarte gat. De telescoop legde gedetailleerde gegevens vast over de regio, een unieke blik in de omgeving rond een supermassief zwart gat. De vondst heeft implicaties voor het begrijpen van de omstandigheden nabij dergelijke objecten en hoe ze interactie hebben met hun omgeving. Space.com beschrijft het als een unieke inkijk in de omgeving rond een supermassief zwart gat, vastgelegd in gedetailleerde gegevens over de regio.

Twee andere vondsten betreffen planeten buiten ons zonnestelsel. ScienceBlog.com vertelt het verhaal van Wolf Cukier, een 17-jarige student uit New York die op de derde dag van een NASA Goddard-stage in 2019 een planeet ontdekte die 6,9 keer zo groot is als de aarde en ongeveer elke 95 dagen om twee sterren draait op 1.300 lichtjaar afstand. Het was de eerste planeet van dit type die de TESS-satelliet van NASA ooit had gevonden. Het rapport noemt de planeet TOI 1338; een van de twee sterren is ongeveer 10 procent massiever dan onze zon, terwijl de andere koeler en zwakker is. De ontdekking werd later bevestigd in een peer-reviewed artikel onder leiding van astrofysicus Veselin Kostov.

Dan is er nog de planeet die de verkeerde kant op gaat. Space.com meldt dat wetenschappers een exoplaneet hebben gevonden, GJ 3090 b, die in de tegenovergestelde richting van de rotatie van de ster om deze draait. De baan is sterk uitgelijnd en onderzoekers uitten hun verbazing hierover. De vondst zet verwachtingen over hoe planetaire systemen ontstaan en evolueren op hun kop.

Wat sterlicht start

Samen bekeken is het nieuws van deze week een studie in beginpunten. Een vlaggenschip-observatorium heeft zijn eerste blik geworpen, via een camera die nog niet scherp staat. Een ervaren telescoop heeft water opgespoord nabij het zwarte gat in het centrum van ons sterrenstelsel. Een student op zijn derde dag bij NASA zag iets dat een peer-reviewed artikel nodig had om te worden bevestigd. En een planeet draait achteruit om zijn ster.

Roman is het nieuwste van deze instrumenten en, als de brandstofschattingen kloppen, het instrument met de langste looptijd. De rapporten beloven niet wat hij zal vinden. Ze zeggen dat het zoeken is begonnen.